Ölümlü bir iş kazası, her şeyden önce bir insan kaybıdır. Bu rehber, işverenin kayıp karşısındaki insani sorumluluğunun yanında, kazadan sonra aynı anda başlayan hukuki ve teknik süreçleri tek sayfada toplar.
İlk saatler
- Acil sağlık hizmeti çağrılır, olay yerindeki diğer çalışanlar güvenli alana alınır.
- Kolluğa derhal haber verilir; soruşturma Cumhuriyet savcılığınca yürütülür.
- Olay yeri, kolluk ve savcılık incelemesi tamamlanana kadar korunur; ekipman kullanıma kapatılır.
- Kamera kayıtlarının kopyası alınır, tarih ve saat bilgisi korunur.
- Aileye işveren adına insani ve saygılı bir iletişim sağlanır; hukuki konular bu ilk temasın konusu değildir.
- Olaya tanık olan çalışanlar için psikolojik destek planlanır.
Ayrıntılı ilk adımlar için ilk 72 saat rehberine bakabilirsiniz.
Bildirim
İşveren, iş kazasını kazadan sonraki üç iş günü içinde SGK’ya bildirmekle yükümlüdür (6331 s.K. m.14/2; 5510 s.K. m.13). Süresinde yapılmayan bildirim idari para cezasına (6331 s.K. m.26) yol açabilir. Bildirim içeriği, ilerideki bütün süreçlerde okunacağı için olay hakkında henüz netleşmemiş kabuller yazılmamalıdır.
Aynı anda başlayan beş süreç
| Süreç | Kim yürütür, neye bakar? |
|---|---|
| 1. Ceza soruşturması | Cumhuriyet savcılığı. Taksirle öldürme (TCK m.85) kapsamında, gerçek kişilerin sorumluluğu araştırılır. Olay yeri incelemesi, ifadeler ve teknik rapor alınır. |
| 2. İş müfettişi incelemesi | Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. Mevzuata uygunluk incelenir; hayati tehlike görülen işlerde işin durdurulmasına (6331 s.K. m.25) ve idari para cezalarına (m.26) karar verilebilir. |
| 3. SGK incelemesi ve rücu | SGK. Kazanın iş kazası olup olmadığı ve işverenin kusuru incelenir; hak sahiplerine bağlanan gelirlerin peşin sermaye değeri işverene rücu edilebilir (5510 s.K. m.21). |
| 4. Tazminat davaları | Hak sahipleri. Destekten yoksun kalma tazminatı (TBK m.53) ve yakınların manevi tazminatı (TBK m.56) talep edilebilir. |
| 5. İç süreç | İşveren. Kaza incelemesi ve raporu (6331 s.K. m.14/1), risk değerlendirmesinin yenilenmesi, düzeltici ve önleyici faaliyetler. |
Ortak paydaBeş sürecin hepsi aynı soruya döner: kaza nasıl oldu ve kimin hangi yükümlülüğü yerine getirilmedi? İlk günlerde toplanan bulgular ve verilen beyanlar, yıllar sürebilecek bütün dosyalarda tekrar tekrar okunur.
İşveren ilk haftada ne yapmalı?
- Belgeleri bir arada ve değiştirmeden koruyun. Risk değerlendirmesi, eğitim kayıtları, KKD zimmetleri, periyodik kontrol ve bakım raporları, onaylı defter, vardiya çizelgeleri.
- Hukuki destek alın. Ceza soruşturmasında ifade verecek yöneticilerin bir avukatla görüşmesi önemlidir.
- Bağımsız teknik inceleme yaptırın. Olay yeri ve ekipman değişmeden kök nedenleri ortaya koyan, mevzuat atıflı bir inceleme, hem savunmanın hem de önlemlerin temelidir.
- Benzer riskleri hemen kapatın. Aynı tehlikenin işyerinin başka noktalarında bulunup bulunmadığını kontrol edin.
- Sigortacınıza bildirin. İşveren sorumluluk sigortası varsa ihbar yükümlülüğünü süresinde yerine getirin.
Yapılmaması gerekenler
- Olay yerini incelemeden önce temizlemek, ekipmanı onarmak veya değiştirmek.
- Eksik belgeleri sonradan tamamlamak veya geriye tarihli imza almak. Bu, savunmayı zayıflatmakla kalmaz, ayrıca suç oluşturabilir.
- Kazanın nedeni hakkında, inceleme tamamlanmadan basına veya çalışanlara kesin açıklama yapmak.
- Tanık çalışanların beyanlarını yönlendirmeye çalışmak.
İlgili rehberler: taksir ve bilinçli taksir, SGK rücu davası.
BilgilendirmeBu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; belirli bir olay için hukuki görüş veya uzman görüşü yerine geçmez. Mevzuatın güncel metni mevzuat.gov.tr üzerinden kontrol edilmelidir.