İş kazası raporuna itiraz: aranacak 10 teknik eksik

İş kazası davalarında sonucu çoğu zaman mahkemenin aldırdığı teknik rapor belirler. Rapor tebliğ edildiğinde süre işlemeye başlar ve itirazın etkili olması, genel ifadelerle değil raporun hangi tespitinin neden eksik veya hatalı olduğunu gösteren teknik gerekçelerle mümkündür. Bu rehber, raporu okurken aranacak on eksikliği ve süreyi verimli kullanmanın yolunu özetler.

Süre: iki hafta

Hukuk davalarında taraflar, raporun kendilerine tebliğinden itibaren iki hafta içinde raporda eksik gördükleri hususların tamamlattırılmasını, belirsiz noktalar hakkında açıklama istenmesini veya yeni bir inceleme yaptırılmasını talep edebilir (HMK m.281/1). Ceza dosyalarında rapora karşı beyan ve itiraz, dosyanın aşamasına göre farklı usullerle yapılır.

Raporda aranacak 10 teknik eksik

1. Yerinde inceleme yapılmamış olması. Rapor yalnızca dosya üzerinden hazırlanmışsa, kaza yeri, ekipmanın teknik durumu ve çevre koşulları hakkındaki kabuller doğrulanmamış olabilir.
2. Olayın oluş şeklinin belirsiz bırakılması. Kazanın nasıl meydana geldiği açıkça ortaya konmadan kusur tartışmasına geçilmiş olması. Çelişkili tanık beyanlarının karşılaştırılmaması da bu başlığa girer.
3. Ekipmanın incelenmemesi. Makine koruyucuları, kilitleme sistemleri, acil durdurma ve periyodik kontrol durumunun tespit edilmemesi.
4. Bakım, arıza ve değişiklik kayıtlarının değerlendirilmemesi. Kazadan kısa süre önce yapılan bir bakım veya değişiklik, sorumluluğun dağılımını tamamen değiştirebilir.
5. Tespitlerin mevzuat maddesine dayandırılmaması. “Gerekli önlemler alınmamıştır” gibi genel ifadeler; hangi yükümlülüğün hangi maddeye göre ihlal edildiğinin gösterilmemesi.
6. Olay tarihindeki mevzuatın esas alınmaması. Kazadan sonra yürürlüğe giren veya değişen bir hükme göre değerlendirme yapılması.
7. Kusur oranlarının gerekçesiz verilmesi. Oranların hangi ihlale ve hangi ağırlığa dayandığının açıklanmaması. Rakamın değil, gerekçenin denetlenebilir olması gerekir.
8. Tarafların eksik değerlendirilmesi. Alt işveren, bakım firması, ekipman sağlayıcısı veya iş sağlığı ve güvenliği profesyonellerinin payının hiç tartışılmaması (6331 s.K. m.4, m.8, m.23; 4857 s.K. m.2/6).
9. Çalışan davranışının tek başına esas alınması. Talimata aykırı davranışın, işverenin önlemlerin uygulanmasını izleme ve denetleme yükümlülüğü tartışılmadan belirleyici sayılması (6331 s.K. m.4/1).
10. İlliyet ve kaçınılmazlığın tartışılmaması. Tespit edilen her eksikliğin kazaya yol açıp açmadığının ve gerekli önlemler alınsaydı kazanın önlenip önlenemeyeceğinin değerlendirilmemesi.

Kusur oranının nasıl değerlendirildiğine ilişkin ayrıntılar için iş kazasında kusur oranı rehberine bakabilirsiniz.

İtirazı güçlendiren yazım

• Raporun yerini gösterin: İtiraz edilen her tespit, raporun sayfa ve paragrafı belirtilerek alıntılanmalıdır.
• Belgeyle karşılayın: Her itirazın karşısına dosyadaki bir belge, fotoğraf, ölçüm veya tanık beyanı konmalıdır.
• Mevzuatı eşleştirin: Raporun atladığı veya hatalı uyguladığı hüküm, madde numarasıyla gösterilmelidir.
• Talebi netleştirin: Ek rapor, açıklama, yerinde inceleme veya yeni bir inceleme; hangisinin neden gerektiği açıkça yazılmalıdır.
• Tonu teknik tutun: Raporu hazırlayana değil, rapordaki tespite itiraz edilir. Teknik ve ölçülü bir dil, itirazın ciddiye alınmasını kolaylaştırır.

Uzman görüşünün rolü

Taraflar, dava konusu olayla ilgili olarak uzmandan bilimsel mütalaa alabilir ve bunu dosyaya sunabilir: hukuk davalarında HMK m.293, ceza soruşturması ve kovuşturmasında CMK m.67/6 uyarınca. Mahkeme bu görüşle bağlı değildir; ancak gerekçeli ve belgeye dayalı bir görüş, ek rapor veya yeni inceleme talebi için somut bir dayanak oluşturur.

Tarafın aldığı görüşün değeri, tarafsızlığıyla ölçülür. Müvekkilin aleyhine olan noktaları da açıkça yazan bir görüş, yargılamada daha inandırıcıdır.

İki haftalık süreyi kullanmak

Rapor elinize ulaştığında ilk iş, teknik incelemeye ne kadar zaman kaldığını belirlemektir. Dosyanın teknik tarafını kısa sürede görmek için sabit ücretli ön değerlendirme ile başlanabilir.